Borç Yiğidin Kurşunudur!

Atasözleri, toplumların bilgi birikimini ve tecrübelerini yansıtan önemli kültürel değerlerdir. Bu sözler, genellikle uzun yıllar boyunca biriken bireysel ve toplumsal deneyimlerin sonucunda şekillenir. Ancak, bazı atasözleri vardır ki, onların faydalı mı yoksa zararlı mı olduğunu sorgulamak gerekir. “Borç yiğidin kamçısıdır” sözü tam da bu türden bir atasözü olarak karşımıza çıkıyor.
Bu sözü söyleyenler, acaba hangi anlamda kullanmış olabilirler?
1. Borç alan kişi, borcunu hızlıca ödemek için kamçılanır ve daha çok çalışır.
2. Canın tatil mi istiyor? Git borç al, tatile çık; borç seni kamçılar.
3. Üretim yapmak mı istiyorsun? Borçla makine al, o borç seni kamçılar.
4. Ticaret mi yapmak istiyorsun? Borçla mal al; hem sen mala bakarsın hem de borç seni kamçılar.
Bu örnekleri çoğaltabiliriz, ancak bu atasözünü kullanmak yerine değiştirmeyi öneriyorum. Çünkü toplumda bu söz, üretimden çok tüketime yönelik bir motivasyon aracı haline gelmiş durumda. İnsanlar artık katma değer üretmek için değil, tüketim ihtiyaçlarını karşılamak için borçlanıyor ve kendilerini “yiğit” olarak görmeye başlıyorlar.
Yeni bir bakış açısı sunalım:
• Katma değer üretmek amacıyla alınan ve finansman maliyetinden daha fazla gelir getiren borç, gerçekten “yiğidin kamçısıdır”. Bu tür borç, kişinin azimle mücadele etmesine ve borcunu ödeyerek gelir elde etmesine vesile olur.
• Tüketime ve gösterişe yönelik alınan borç ise “yiğidin kurşunudur”. Bu, kişinin kendi kendine sıktığı bir kurşundur. Gösteriş uğruna alınan borç, bireyin hem maddi hem manevi hayatını olumsuz etkiler. Hele ki bu borç, tüm semavi dinlerce haram kabul edilen faizle alınmışsa, kişi hem bu dünyasını hem de ebedi hayatını tehlikeye atar. Bu tür bir borç, hem dünyevi bedeni deler hem de ebedi canına kast eder.
Hayat rehberimiz Kur’an-ı Kerim’de, Bakara Suresi’nin 280. ayetinde (2:280), Yüce Rabbimiz şöyle buyurur:
“Borçlu zor durumdaysa, eli genişleyinceye kadar ona süre verin. Onun borcunu bütünüyle bağışlamak ise, bir bilseniz, sizin için ne kadar hayırlıdır.”